15 Kasım 2018 - Perşembe

BOR

 

BOR

1.     TARİHÇESİ

İlk olarak 4000 yıl önce Tibet’te Babillilerin değerli eşyaların ergitilmesinde, Eski Yunan ve Romalıların zemine serperek arena temizlemede, Mısırlıların ise mumyalamada borun çeşitli tuzlarını kullandıkları bilinmektedir. 875’te ise Araplar bor tuzlarını kullanarak ilaç yapmıştır. 1830’da İtalya’da borik asit üretimi başlamış ve 1852’de ise Şili’de boraks madenciliği başlamıştır. Böylece bor modern endüstride kullanılmaya başlamıştır.

2.     ÖZELLİKLERİ

Periyodik tabloda “B” simgesi ile gösterilen, atom numarası 5, atom ağırlığı 10.81 olan element Bor’dur. Metal ile ametal arası yarı iletken bir yapıdadır. Periyodik cetvelde 3A grubunda yer alır ve e 3A grubunun en hafif elementidir. Bor elementinin 8,10,11,12,13 olmak üzere 5 farklı izotopu mevcuttur fakat en kararlı izotopları B10 ve B11 olduğu için doğada bulunan borun %99’u bu iki izotop halindedir. Bor elementi farklı metal ve ametal elementlerle yaptığı bileşiklerde farklı özellikler gösterdiği için endüstride çok farklı alanlarda kullanılır. Kaynama noktası 4000 0C’dir. Oda sıcaklığında katı olarak bulunur.

Bor elementi doğada serbest olarak bulunmaz. Bor elementi saf olarak ilk kez 1808’de Fransız kimyager J.L. Gay-Lussac, İngiliz kimyager H. Davy ve Baron  L.J. Thenard tarafından elde edilmiştir.

Doğada 230 farklı çeşit bor minerali bulunmaktadır. Ticari açıdan en önemli bor mineralleri; Tinkal, Kernit, Kolemanit, Üleksit, Borasit, Pandermit, Szaybelit ve Hidroborasit’tir.

3.     KULLANIM ALANLARI

Tarım: Tarım alanlarında verimi artırmak için kullanılan bor, aynı zamanda böcek ilacı ve ahşap malzemeleri zararlı organizmalardan korumak için de kullanılmaktadır.

Temizlik: Petro-kimya ürünlerinden elde edilen zararlı deterjanların aksine bor bileşikleri kullanılarak doğal temizlik ürünleri üretilmektedir. Bu ürünler kimyasal bir işleme maruz kalmadan elde edilen boraks gibi doğal bileşiklerdir. Bu doğal deterjanların suyu yumuşatma, yüzey aktif maddesinin performansını artırma, kirin yüzeye yapışmasını önleme, enzim stabilizasyonu, kişisel bakım ürünlerinde mantar ve bakteri üremesini engelleme gibi avantajları mevcuttur.

Metalurji: Bor demir madeninden demir-çelik üretiminde ortaya çıkan cürufun kolaylıkla uzaklaştırılmasını sağlamaktadır. Bor katkısı ile oluşan cüruf depolama ve taşıma problemlerini çözmektedir. Eklenen bor ile çevreye zararlı olmayan bir cüruf ortaya çıkmaktadır.

Aynı zamanda bor çelik sertleştirilmesinde, endüstriyel yağların üretiminde ve havacılık, uzay sektöründe yüksek sıcaklıklara dayanıklı malzemelerin üretilmesinde kullanılmaktadır.

Seramik: Bor eklenerek üretilen seramikler fiziksel darbelere ve kimyasal etkilere karşı dayanıklı bir hale gelmektedir. Dünya bor tüketiminin %13’ü seramik sektörü tarafından gerçekleştirilmektedir. Mutfak malzemeleri, banyo dekorasyon ürünleri bor katkılı olarak üretilmektedir.

Ahşap Koruma: İnsan sağlığına ve çevreye zararlı kimyasal içerikli ahşap koruma ürünlerinin yerini doğal, zararlı etkilere dayanıklı ve kolaylıkla uygulanabilen bor bileşikli ürünler almaktadır. Düşük maliyetlerle üretilen borlu ahşap koruma ürünleri yaygınlaşmaktadır.

Cam: Dünya üzerindeki bor tüketiminin en büyük kısmı cam sektöründe olmaktadır. Bor katkılı camlar ısıya ve kimyasallara karşı dayanıklı hale gelmektedir. Böylelikle bu camlar elektronik cihazlarda, güneş enerji sistemlerinde, aydınlatmada, dürbünlerde, uçak ve otomotive endüstrisinde, ilaç sektöründe, içecek sanayisinde ve laboratuvarlarda kullanılmaktadır.

Yalıtım: Bor katkılı olarak üretilen yalıtım ürünleri uzun ve etkili bir kullanıma sahip olan doğal ürünlerdir. Bu ürünler ses ve ısı yalıtımında kullanılmaktadır.

Tekstil Tipi Fiberglass: Tekstil tipi fiberglass; çarpmaya, yüksek çekmeye, kimyasal reaksiyonlara dayanıklı hafif bir üründür. Bor ürünleri ile düşük maliyetle ve dayanıklı bir malzeme olarak üretilen fiberglass inşaat, tekstil, uzay, otomotiv, ev aletleri, savunma sanayi gibi sektörlerde kullanılmaktadır. Bu sektörlerde deniz botları, gemiler, kayak takımları, yakıt tankları, çatı kaplama malzemeleri, tren vagonları, elektronik devre panoları gibi geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Sağlık: Bor sağlık sektöründe göz iltihaplarının sterilizasyonunda, prostat kanserinin önlenmesi tedavisinde, merhem yapımında, kasların ve beyin fonksiyonlarının gelişmesine katkı sağlanmasında, özellikle beyin kanseri tedavisinde kullanılmaktadır.

Enerji: Bor taşıtlar ve elektrik/ısı üretim tesislerinde, elektronik cihazlarda, askeri ve sivil amaçlı kullanılan yakıt hücrelerinde tercih edilen bir üründür. Bor, ağırlıkça %10,8 hidrojen bulundurması, yanıcı ve patlayıcı olmaması, hidrojen verme reaksiyonunu kontrol altında tutabilmesi vb. özellikleri dolayısıyla kolay bir kullanım sunmaktadır.

Diğer: Yukarıda saydığımız alanlar dışında inşaat sektöründe dayanıklı ürünler üretilmesinde, nükleer uygulamalarda, otomobil sektöründe, füze yakıtlarında, kozmetikte, kauçuk ve plastik sanayisinde, fotoğrafçılıkta, fiber optikte, patlayıcı madde üretiminde çeşitli bor bileşikleri kullanılmaktadır.

Yazının Tamamına Ulaşmak için:

DN 14 – Bor – Osman Veysel ÖZDEMİR

hakkında Ugsam

Ayrıca kontrol et

IŞID’in Değişen Yüzleri

  IŞID’in Değişen Yüzleri İslam ÖZKAN – UGSAM Araştırmacısı IŞID ortaya çıktığı günkü örgüt müdür? …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir